ĐỘC (毒)

0
1407

Chữ Độc ghép bởi hai bộ, bên dưới chỉ sự hãm, ngừng, bên trên chỉ sự tăng trưởng lớn mạnh. Như vậy, căn bản nghĩa gốc của Độc chỉ nghĩa là hãm sự tăng trưởng, tức là có hại thôi. Rồi dần dà chuyển thành nhiều nghĩa thâm sâu hơn. Chẳng hạn như Độc còn có nghĩa là hiểm, tức là biết là có hại mà chẳng làm gì được. Rồi suy rộng ra là khả năng làm hại cho người khác. Thế mới có câu “Phi độc bất trượng phu”, dịch sơ thì nghĩa là để trở thành “người lớn” trong xã hội, dứt khoát phải đủ khả năng gây hại cho người khác.

Năm xưa vợ chồng Tần Cối dùng cái chữ Độc này để hại chết Nhạc Phi, kết cục họ Tần bị tùng xẻo, tru di, tượng vợ chồng Tần Cối được làm để đời đời phỉ nhổ, đánh đập, nhục nhã ngàn năm, tanh hôi không xuể.

Còn vợ chồng Lưu Bang cũng dùng chữ Độc này để hại chết Hàn Tín, kết cục thì lập nên cơ đồ trải dài gần nửa thiên niên kỉ của nhà Hán. Vậy nên căn bản mà nói, không phải vấn đề nằm ở chữ Độc, mà là Độc vì cái gì, Độc để làm gì.

Cái Độc mà vợ chồng Tần Cối dùng là để vinh thân phì gia, có lợi cho bản thân mà hại ngàn vạn người. Cái Độc của Lưu Bang là vì tránh đi xung đột, nguy cơ lại xảy ra chiến tranh nếu Hàn Tín còn sống, để giữ cho ngàn vạn bá tánh có hòa bình thịnh trị. Vì thế, Độc nếu biết dung hòa lợi cá nhân vào trong cái lợi ích của thiên hạ thì Độc này có thể tạo thành nghiệp lớn, tiếng thơm muôn đời. Còn Độc để tạo lợi cho cá nhân đi ngược lại cái lợi ích của thiên hạ thì sớm muộn gì cũng tàn.

Vì vậy, giữa Độc Ác và Độc Thiện, nếu phải Độc thì cũng phải biết lựa chọn đấy. Không thể làm bừa được.

Dr. David Nguyen

SHARE
Previous articleBINH

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here